Fietsen naar Apulië

de route in het kort     veelgestelde vragen     foto's hoofdroute     foto's abruzzenroute

overzichtskaart Rome – Apulië

Hoewel Apulië de cultuurliefhebbers best wat te bieden heeft is Zuid-Italië toch minder rijk bedeeld met stedeschoon en leuke plaatsjes dan Noord- en Midden-Italië. De Apulië-route moet het daarom vooral van het landschap hebben. Dat is in het voorjaar en de vroege zomer op zijn mooist. De eerste helft van de route is bergachtig. Na Benevento ga je een laatste keer over de Apennijnen. Daarna wordt het landschap vlakker en uitgestrekter. Fraaie olijfboomgaarden sieren grote delen van de route.

Accommodatie, horeca en winkels liggen in deze route verder van elkaar dan in de Rome-route, met name na Benevento. Pas dichtbij de kust van Apulië zijn er weer frequenter voorzieningen onderweg. Regel dus op tijd onderdak en neem voldoende eten en drinken mee, dan zit je niet zonder als de enige winkel in een dorpje dicht blijkt te zijn!
Vanuit Bari en Brindisi kun je verder over zee naar Griekenland of Albanië; vanuit Bari gaan er ook veerboten naar Montenegro en Kroatië.
Maak je de oversteek vanuit Brindisi, dan zie je meer van Apulië. Is Apulië daarentegen je eindbestemming, dan zijn Bari of Capo S. Maria di Léuca meer aansprekend als eindpunt dan Brindisi. Op weg naar de kaap zie je natuurlijk het meeste van Apulië.

Je kunt pdf met campinglijst en toeristische informatie en de tracks bestellen via het bestelformulier op deze site. De tracks zijn zowel in de richting Rome – Apulië als andersom beschikbaar. Naast tracks zijn er point-of-interest bestanden van de (weinige) campings langs de route en van de bezienswaardigheden onderweg.

 

De route in het kort

Venafro
Olijfboomgaarden sieren grote delen van de route, zoals hier bij Venafro.


Rome – Benevento

Je verlaat Rome over de Via Appia Antica: een rustige en sfeervolle tocht langs cipressen en oude Romeinse grafmonumenten over de 'Regina Viarum' (Koningin der Wegen). Waar het oorspronkelijke Romeinse keienwegdek bewaard is gebleven valt er niet of nauwelijks op te fietsen, maar op veel plaatsen is een onofficieel onverhard fietspad in het gras naast de weg. Af en toe zul je misschien moeten lopen, maar dat is beter dan fietsen op de drukke uitvalswegen uit Rome. De eerste 40 km na de Via Appia Antica valt aan druk verkeer helaas niet te ontkomen. Het lijkt daarom beter van Rome tot Valmontone de trein te nemen. Na Valmontone wordt het rustiger, onder meer omdat je bijna 30 km op een fietspad op een voormalige smalspoorlijn fietst.
Cultureel hoogtepunt op het eerste deel van de route is de abdij van Montecassino. Wie die wil bezoeken moet rekening houden met een extra klim van ca. 450 meter: de abdij ligt op een berg, terwijl de route hier beneden in het dal blijft.

Alternatief via de Abruzzen
Wil je van het noorden komend alle drukte rond Rome vermijden dan is de Abruzzenroute een mooie oplossing. Deze route gaat direct vanaf Reitsma's Route naar Rome achter de Eeuwige Stad langs naar het zuidoosten door de Abruzzen, het hoogste en ruigste deel van de Apennijnen en zo ongeveer het enige gebied in het binnenland van Zuid-Italië waar campings zijn. Kort voor Benevento komt de route door de Abruzzen weer bij de hoofdroute.
Je kunt desgewenst de Abruzzenroute ook in Rome beginnen of als je de omweg die je dan maakt wilt vermijden met de trein vanaf Roma-Termini naar Carsóli, Tagliacozzo of Avezzano reizen en daar de Abruzzenroute oppakken.

Benevento – Apulië
Na Benevento met zijn goed bewaard gebleven Triomfboog van keizer Trajanus steek je op een hoogte van ca 800 m voor het laatst de Apennijnen over. Daarna daal je af naar de Murge: een zacht golvende, nagenoeg onbewoonde hoogvlakte met uitgestrekte graanvelden. Regel hier op tijd onderdak en neem voldoende eten en drinken mee, want ca. 40 km lang is zelfs een huis om aan te kloppen voor water vrijwel nergens te vinden! Dichter bij de Adriatische kust verschijnen de olijfboomgaarden weer en kom je in de bewoonde wereld terug.
In de Murge splitst de route naar Bari zich af van de route naar Brindisi. Onderweg naar Bari is het Castèl del Monte een onbetwist hoogtepunt; in Bari zelf is de oude stad met de St. Nicolaasbasiliek en de kathedraal een aanrader.
Voor wie verder gaat naar Brindisi zijn de oude wijken van Matera de kleine omweg zeker waard. Na Matera kom je geleidelijk weer in een meer bewoonde omgeving. De kleine weggetjes tussen de uitgestrekte olijfboomgaarden worden hier omzoomd door oude stapelmuurtjes. De schilderachtige ‘trulli’ rond Alberobello (zie foto) vormen een ander hoogtepunt op de route naar Brindisi.
Zo’n 20 km voor Brindisi splitst de route naar Capo Santa Maria di Léuca zich af­. De laatste 50 km gaan langs de ongerepte ruige, kale kust naar het meest zuidoostelijkste puntje van Italië.

Verder over zee?
Zowel vanuit Bari als Brindisi vertrekken veerboten over de Adriatische Zee. Vanuit Bari kun je oversteken naar Dubrovnik in Kroatië, Bar in Montenegro, verschillende havenplaatsen in Albanië en naar Corfu, Igoumenitsa en andere bestemmingen in Griekenland. Brindisi heeft veerdiensten op Vlorë in Albanië en diverse bestemmingen in Griekenland. (Klik hier voor een Nederlandstalige site waarop veerbootverbindingen en prijzen vergeleken worden.)
In Dubrovnik kun je weer richting huis fietsen met de nieuwe route "Dwars door de Balkan" die in het voorjaar van 2020 is verschenen. Hij loopt vanaf Dubrovnik in Kroatië door Montenegro, een klein stukje van Albanië, Bosnië-Herzegovina, Kroatië, Slovenië en de Dolomieten naar Bolzano, dat nagenoeg aan Reitsma's Route naar Rome ligt. Een andere mogelijkheid is de door Benjaminse uitgegeven Balkan kustroute in omgekeerde volgorde volgen, dus van Dubrovnik, Vlorë in Albanië of Igoumenitsa (dichtbij het Griekse eiland Corfu) naar Triëst. Deze route gaat langs de kust en een aantal Kroatische eilanden.
Wil je verder naar Athene, dan kan dat vanaf Igoumenitsa met de eveneens door Benjaminse uitgegeven route fietsroute door Griekenland. Let op: alle genoemde vervolgroutes zijn behoorlijk pittig!

Veelgestelde vragen

Hoe zwaar is de route?
De Apennijnen zijn zwaar; daarna valt het mee. Tot je na bijna 500 km de Apennijnen definitief achter je laat is de route met 10,0 klimmeters per km. Dat is zwaarder dan de hoofdroute in deel 3 van Reitsma’s Route naar Rome, die op 9,0 m/km uitkomt als je de Povlakte buiten de beschouwing laat, maar lichter dan de Toscane-route (Bologna - Rome: 14,5 m/km). Na de Apennijnen wordt de route met ongeveer 4,5 klimmeters per km een stuk lichter.
Als je van Assisi komend achter Rome langs de Abruzzenroute volgt is dat overigens niet zwaarder dan de route via Rome, omdat de bergketens vaak parallel met de route liggen en de hellingen met ca. 6% niet erg steil zijn. Pak je echter de Abruzzenroute op vanuit Rome dan is dat wel iets zwaarder dan de hoofdroute die meer de dalen volgt: 11,5 m/km voor het hele Apennijnentraject ipv 10 m/km.

Hoe lang doe je erover?
Rome – Bari is 606 km; Rome – Brindisi 734 km. Tot Capo Santa Maria di Léuca is de afstand 862 km. Komend van Assisi is de route via de Abruzzen 74 km korter dan via Rome. Komend vanaf de Toscane-route maakt het in afstand nauwelijks uit of je via Rome of de Abruzzen fietst.

Wat is de beste reistijd?
De temperatuur en het landschap zijn op zijn best tussen half april en half juni. Neem in elk geval altijd ook warme kleding mee: in de bergen kan het zelfs in Zuid-Italië wel eens afkoelen. Dit geldt nog meer voor de Abruzzenroute, waar een hoogte van 1440 m bereikt wordt. Daar komat de lente zeker niet eerder dan bij ons!
In de zomermaanden is het voor de meesten van ons echt te warm hier. In augustus – dé vakantiemaand in Italië – wordt betaalbaar onderdak schaars en is het erg druk en vol op campings. Bovendien zijn veel winkels en café’s in steden en dorpen dan gesloten. Naarmate de zomer voortschrijdt ziet het landschap er minder aantrekkelijk uit: de gewassen worden geoogst en de overige vegetatie verdort. Tussen half september en half oktober wordt de temperatuur weer prettiger om te fietsen, maar het landschap wordt pas weer groen tot er later in de herfst genoeg regen valt.
Als je deze route combineert met de route naar Rome en niet al te grote dagafstanden aflegt kun je in het voorjaar misschien beter in het zuiden beginnen en richting huis fietsen. De kans is dan veel groter dat je de hele reis aangename temperaturen hebt. Fiets je vroeg in het seizoen vanuit Nederland of België zuidwaarts dan is het aan het begin van je tocht en in de Alpen misschien aan te koud; ga je wat later dan is het aan het eind van de reis wellicht warmer dan je lief is.

Is er genoeg accommodatie onderweg?
Campings zijn er onderweg maar weinig: zie de campingkaart hieronder. In de Abruzzenroute zijn iets meer campings, vooral in het Parco Nazionale d’Abruzzo, Lazio e Molise. De meeste recensies op internet prijzen deze eenvoudige campings in het natuurpark, waar het echte kamperen nog bestaat en je veel contact met de omringende natuur hebt.
Op vrijwel alle campings in Zuid-Italië is het sanitair eenvoudig en vaak verouderd. Heel wat campings zijn maar een beperkte periode open, bijvoorbeeld begin juni tot half september.De prijsverschillen tussen hoog- en laagseizoen zijn soms erg groot, vooral wanneer er ook nog een tussenseizoen onderscheiden wordt. Het hoogseizoen is dan meestal alleen de maand augustus. In die maand is het erg druk op de campings omdat dan heel Italië met vakantie is.
Overige accommodatie zoals hotels­ en B&B’s is er zeker, maar minder dan in Noord- en Midden-Italië. Vooral tijdens de Apennijnen-oversteek na Benevento en meer nog in de open landbouwgebieden daarna is accommodatie schaars omdat het er dun­bevolkt is en er niet veel toeristen komen. Dichtbij de Adriatische kust is er weer meer accommodatie.
Tip: Je kunt misschien ook gebruik maken van couchsurfing. Je moet het niet zien als een gratis hotel; het is meer logeren bij vrienden die je nog niet kent. Daarom begin je met op de site van couchsurfing een profiel van jezelf aan te maken. Daarna kijk je welke couch-aanbieders er zijn in de plaats waar je wilt overnachten en bestudeer je hun profiel om erachter te komen of er een 'klik' zou kunnen zijn. Vervolgens stuur je enkele van deze mensen een 'couchrequest' en wacht af of er positieve reacties komen.
Een vergelijkbaar concept is warm showers, een non-profit organisatie van fietsers voor fietsers om gratis bij elkaar te overnachten.

Campings langs de zuid-italiaanse routes
campingkaart zuid italie

Hoe zijn de wegen?
Wat betreft het wegdek: Slechts een enkele keer is een kort stuk slechte onverharde weg nodig om druk verkeer te vermijden, maar ook de asfalt­wegen zijn vaak erg slecht.
Wat betreft de verkeersdrukte: ik heb maar een paar autovrije stukjes ontdekt voor deze route. Buiten Rome is de eerste 40 km echt druk; daarna valt het mee.

Kun je de route met kinderen fietsen?
De lange afstanden tussen rustpunten met voorzieningen, het bijna overal ontbreken van fietspaden en de hoge temperaturen in de zomer: ik zou het niet doen.

Wat moet je verder nog weten?
Anders dan benoorden Rome kun je in Zuid-Italië met loslopende zwerf-, waak- of berghonden te maken krijgen, die soms ook in groepsverband opereren. Enkele fietsers hebben hierover bericht. Zwerfhonden komen meestal alleen om eten bedelen en zijn vaak (te) aanhankelijk. Berghonden zijn grote honden die zonder herder de kudde moeten beschermen tegen roofdieren. Deze honden zijn dan ook het gevaarlijkst.
Op het forum van de Vereniging Wereldfietser, maar vooral op het Duitstalige Fernradlerforum staan veel meningen en adviezen over het onderwerp "wat te doen bij aggressieve honden". Vaak spreken de bijdragen op deze fora elkaar erg tegen. Sommige bijdragers gebruiken een dazer (verkrijgbaar bij de Fietsvakantiewinkel). Anderen raden pepperspray aan, in Nederland en België een verboden wapen, maar in Italië onder voorwaarden toegestaan.
Voor elk middel geldt in elk geval dat je het direct bij de hand moet hebben, omdat honden soms plotseling van een erf komen aanrennen. Tijd om het dan uit je fietstas te halen is er op dat moment niet meer! Je zult het dus bijvoorbeeld aan een touwtje om je nek moeten hangen of op je stuur monteren.

Hoe kom ik terug per vliegtuig?
Vliegen kan vanaf Bari of Brindisi. Veel Rome-fietsers laten hun fiets door Soetens Transport naar huis brengen, maar die rijdt niet verder dan Rome. Veel Rome-fietsers laten hun fiets door Soetens Transport naar huis brengen, maar die rijdt niet verder dan Rome. Sinds enige tijd is er echter ook Care4luggage, een jong bedrijf dat naast fietsen en e-bikes ook andere lastige bagage vervoert door nagenoeg heel Europa. De chauffeur die je fiets ophaalt brengt zelf een fietsdoos mee. Je hoeft alleen te zorgen dat de fiets klaar staat voor transport: de trappers eraf en het stuur een kwartslag gedraaid. Anders dan Soetens werkt dit bedrijf niet met vaste afhaaladressen in populaire bestemmingen als Rome en Venetië: je kunt je fiets dus overal laten ophalen. Een fiets vervoeren kost € 120,– voor een enkele reis en € 140,– voor een retour.

Wil je toch liever van Soetens gebruik maken, reis dan met de trein of Flixbus tot Rome. Met de Flixbus duurt de reis korter, maar de bussen zijn lang vaak lang van te voren volgeboekt. Let op: Flixbus vervoert geen e-bikes!

Hoe kom ik terug zonder vliegtuig?
Wil je per trein terug laat je dan adviseren door de Treinreiswinkel (zeer aanbevolen!). De huidige stand van zaken is dat je tot Bologna aangewezen bent op regionale treinen en dus een paar keer zult moeten overstappen. Snellere treinen nemen geen fietsen mee binnen Italië. Bari - Bologna­ kan met vier keer overstappen nog net op één dag. Brindisi - Bologna kan alleen als je al om 7 uur ‘s ochtends instapt en vijf keer overstapt. Met de Flixbus ben je sneller in Bologna dan met de trein, maar op deze bussen is slechts plaats voor een beperkt aantal fietsen en de bussen zijn vaak al vroeg volgeboekt.
Vanaf Bologna kun je met een internationale trein naar Innsbruck en van daar met de Night Jet (nachttrein) naar Düsseldorf. Door de corona rijdt deze trein momenteel overigens niet. Voor deze beide treinen is reserveren vereist. Vanaf Düsseldorf kun je met een regionale trein naar Arnhem of Venlo.

Laat je de fiets nasturen met Care4luggage dan kun je gebruik maken van veel betere treinverbindingen, met inbegrip van hoge-snelheids-treinen.

Terug fietsen: de mogelijkheid om vanuit Bari of Brindisi de Adratische Zee over te steken en langs de overzijde terug te fietsen is al aangestipt onder het kopje 'Verder over zee?' hierboven.

Wil je vanuit Capo Santa Maria di Léuca terugreizen, dan moet je in elk geval eerst terug fietsen tot Lecce (bijna 100 km) voor je de trein naar huis of naar het vliegveld van Bari of Brindisi kunt nemen.


Foto's hoofdroute

Via Appica Antica
Rome uit via de Via Appia Antica

Fietspad op voormalige spoorlijn bij Fiuggi
Fietspad op een voormalige spoorlijn bij Fiuggi.
Foto: Thomas Koomen.

Ferentino tegen de achtergrond van de Monti Lepini, zo’n 125 km voorbij Rome
Ferentino tegen de achtergrond van de Monti Lepini, zo’n 125 km voorbij Rome. Eigen foto.

Voorbij Ceccano
Waar mogelijk volgt de route de dalen, zoals hier voorbij Ceccano.

Landschap bij Pontecorvo in de hoofdroute tussen Rome en Benevento
Landschap bij Pontecorvo in de hoofdroute tussen Rome en Benevento.
Het karrepad maakt geen deel uit van de route!

Triomfboog van Traianus in Benevento
Beeldhouwwerk aan de Triomfboog van Trajanus in Benevento
Foto: Wikipediagebruiker Camster2

Apennijnen
De laatste Apennijnen op de route

Venosa
Abbazia della Santissima Trinità in Venosa

De Murge
De Murge na de graanoogst

Castèl del Monte
Het Castèl del Monte op de route naar Bari

Matera
De 'Sassi' (oude stadwijken) van Matera zijn een hoogtepunt op weg naar Brindisi.

Trulli in Alberrobello
Alberobello met zijn karakteristieke 'trulli' is één van de drukst bezochte plaatsen in Apulië.

Barok in Lecce
Op weg naar Capo Santa Maria di Léuca: barokke pracht in Lecce

Kustweg voorbij Otranto
Vanaf Otranto volg je de laatste 50 km naar Capo Santa Maria di Léuca de ruige kust.


Foto's Abruzzenroute

Rocca Sinibalda
Het Castello Cesarini in Rocca Sinibalda
Foto: Wikipediabijdrage van Alexander

Lago di Barrea
Het Lago di Barrea met de Monte Marsicano (2242 m) in het Parco Nazionale d’Abruzzo,
Lazio e Molise. Eigen foto.

Pescolanciano
Gezicht op Pescolanciano. Op de achtergrond de bergen van Alto Molise.
Foto: Wikipediabijdrage van aledm90.

Omgeving Benevento
Kort voor Benevento